ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )

359

مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )

گرفته است كه به قول شاعر : كأن لم يكن بين الحجون الى الصفا * أنيس و لم يسمر بمكة سامر محصّب از سوى مكه به وسيلهء حجون و از سوى منا به وسيلهء سقاخانه‌اى كه معروف به « سقاخانه ست » است محدود مىگردد ، محصّب قسمتى از راه منا است كه اين منطقه مسير سيلاب بوده و چون سيل موجب جمع شدن ريگهاى ريزى در آن مىگردد ، بدين نام معروف شده است . پيامبر صلّى اللّه عليه و إله پس از خروج از منا در محصّب توقف كردند و بدين جهت مستحب است به پيروى از سنت پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله حجاج در آن توقف نمايند . فاصلهء ميان باب بنى شيبه تا سقاخانهء ست كه در مرز محصّب از سوى منا قرار دارد با اندازه‌گيرى كه فاسى كرده است 7500 ذراع دستى است ، بنابراين با توجه به اين كه هر ذرع 49 سانتيمتر است ، اين مسافت معادل 3675 متر مىگردد . همچنين با احتساب به اين كه فاصلهء ميان باب بنى شيبه تا مقبرهء معلاة 2127 ذراع به ذراع دستى ؛ يعنى - تقريبا - 1042 متر است . بنابراين فاصلهء ميان باب المعلاة و سقاخانه ست 2387 متر است كه به عبارتى اين مقدار ، طول دشت وسيع معروف به محصّب مىباشد . محصّب به مكانى گفته مىشود كه در آن جمره‌ها رمى مىگردد ؛ زيرا در آن سنگ ريزه‌ها را به سوى جمره‌ها پرتاب مىكنند . عمر بن ربيعه در سروده خود گفته است : نظرت اليها بالمحصب من منى * ولى نظر لولا التحرج عازم فقلت أ شمس أم مصابيح بيعة * بدت لك تحت السجف أم أنت حالم بعيدة مهوى القرط إما لنوفل * أبوها و إما عبد شمس و هاشم و مدّ عليها السجف يوم لقيتها * على عجل تباعها و الخوادم فلم أستطعها غير أن قد بدا لنا * عشية رحنا وجهها و المعاصم اذا ما دعت اترابها فاكتنفنها * تمايلن أو مالت بهن المآكم طلبن الصبى حتى اذا ما أصبنها * نزعن و هن المسلمات الظوالم